1. Nhà nước pháp quyền.
Tư tưởng Nhà nước pháp quyền đã xuất hiện rất sớm trong thời kỳ phát triển lịch sử của nhân loại. Nhà nước pháp quyền là khái niệm được khởi nguồn, hình thành từ thời cổ đại, được kế thừa và phát triển cho đến ngày nay.
Nhà nước pháp quyền được xem là hình mẫu nhà nước lý tưởng mà rất nhiều quốc gia đang hướng đến.
Nhà nước pháp quyền là một nhà nước liên quan chặt chẽ với pháp luật, mọi hành vi được pháp luật hợp pháp hóa; Nhà nước pháp quyền là nơi pháp luật phản ánh ý chí chung của toàn thể một quốc gia và của nhân dân. Mỗi cá nhân công dân có nghĩa vụ tuân theo pháp luật và đặt việc tôn trọng các quyền của con người cũng như nguyên tắc tương ứng.
Đảng và Nhà nước ta không ngừng củng cố xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Theo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta có thể có khái niệm về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tinh túy như sau:
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân, vì dân; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp, quản lý xã hội theo pháp luật nhằm phục vụ lợi ích và hạnh phúc của nhân dân, do Đảng tiền phong của giai cấp công nhân lãnh đạo đồng thời chịu trách nhiệm trước nhân dân và sự giám sát của nhân dân.
3. Đặc trưng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trong những năm qua, Đảng ta đã từng bước củng cố quan điểm về xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở những điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam, ta có thể khái quát nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam mang những đặc trưng sau đây:
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một hình thức tổ chức quyền lực nhà nước dựa trên nguyên tắc xã hội chủ nghĩa. Nó được xây dựng với tư cách là nhà nước của dân, do dân và vì dân.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hệ thống tổ chức nhà nước hoạt động dựa trên nguyên tắc tôn trọng Hiến pháp và pháp luật, vai trò của Hiến pháp và pháp luật là tối cao trong đời sống và xã hội.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam quản lý xã hội bằng pháp luật và tinh thần đề cao thượng tôn pháp luật.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đề cao và bảo vệ quyền con người, quyền công dân; giữ vững mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước thống nhất về mặt quyền lực nhà nước. Quyền lực nhà nước được phân công phối hợp, kiểm soát, kiểm tra giám sát chặt chẽ lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước để thực hiện các quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam được lãnh đạo bởi Đảng Cộng sản Việt Nam và bảo đảm sự kiểm tra và giám sát từ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng với các tổ chức thành viên của Mặt trận.